Eerlijk Beleid
foto: Eurobankbiljetten
Het kabinet zegt dat werken meer moet lonen, de klimaatdoelen gehaald moeten worden en gelijkwaardige partnerschappen met andere landen na te streven. Toch laat de kabinetsinzet op alle drie de punten zien dat woorden en daden ver uiteenlopen.
Belastingvoordeel voor rijke Nederlanders
Om het box 3 dossier op te lossen, kiest het kabinet voor een vermogenswinstbelasting. Dit is een dure keuze die het kabinet €15,6 miljard kost. Als gevolg verlaagt het kabinet de heffingsvrije voet in box 3 waardoor honderdduizenden spaarders en beleggers meer dan nu vermogenswinstbelasting gaan betalen. Daarnaast verlaagt het kabinet het hoge belastingtarief in box 2 van 31% naar 29,2% om directeur-grootaandeelhouders te stimuleren meer uit te keren naar hun privérekeningen. De facto komt dit neer op een belastingvoordeel van ongeveer 12 miljard euro voor de rijkste nederlanders.
Na een stormvloed van kritiek van de oppositie kwam minister Heinen terug op zijn keuze, desondanks blijkt opnieuw hoe terughoudend het kabinet is om grote vermogens zwaarder te belasten, terwijl voor kleinere vermogens relatief snel naar extra belastingopbrengsten wordt gekeken. Wie zegt dat werken meer moet lonen, zou juist moeten beginnen bij de grootste vermogens en niet bij hardwerkende Nederlanders die een bescheiden bedrag hebben gespaard of belegd.
Doelen versus praktijk
Ook op fiscale vergroening blijft het kabinet hopeloos achter. Het kabinet geeft in het coalitieakkoord aan om door te werken aan verduurzaming en zich te houden aan de klimaatdoelen van Parijs. In de miljoenennota worden vooral keuzes gemaakt die tegengesteld zijn aan het bereiken van deze doelen. De accijnskorting op diesel en benzine wordt verlengd, de CO2-heffing voor de glastuinbouw wordt uitgesteld en de vliegbelasting wordt verlaagd.
Volgens de Raad van State is er slechts een kans van minder dan 5% dat het klimaatdoel van 55 procent emissiereductie in 2030 wordt gehaald. Om te voorkomen dat het probleem bij de volgende generatie wordt neergelegd, moet er een hernieuwde inzet op klimaat plaatsvinden.
In de Groene Belastinggids zijn waardevolle aanbevelingen gedaan die aansluiten op de verduurzamingsdoelen uit het coalitieakkoord. In de gids staan zes fiscale maatregelen, waaronder een overwinstbelasting op de meest vervuilende bedrijven. Deze zes maatregelen kunnen de schatkist potentieel 84 miljard euro opleveren en leiden tot een enorme CO2-besparing.
Inwaartse blik
Over mondiale belastingrechtvaardigheid wordt niet gerept in de miljoenennota. Het internationale hoofdstuk gaat vooral over geopolitiek en handelsverhoudingen. Nergens komt aan bod dat Nederland al jaren een van de grootste doorstroomlanden is voor internationale winstverschuiving. Nergens wordt gesproken over transparantie van financiële stromen via bijzondere financiële instellingen (BFI’s). Nergens wordt gesproken over rechtvaardig mondiaal belastingbeleid met een gelijke plek aan de tafel voor landen in het mondiale Zuiden. Het zijn juist deze constructies in ons belastingstelsel die ervoor zorgen dat winsten worden weggesluisd, veelal ten koste van belastinginkomsten in het Mondiale Zuiden. Onderzoek heeft uitgewezen dat landen wereldwijd jaarlijks 492 miljard dollar mislopen vanwege internationaal belastingmisbruik.
In de Eerlijke Belastinggids wordt gepleit voor maatregelen die het Nederlandse beleid eerlijker en transparanter maken met als doel het verder aanpakken van doorstroomstructuren. In het kader van gelijkwaardige partnerschappen is het jammer dat er in de miljoenennota vooral wordt gekeken naar de Nederlandse concurrentiepositie en niet naar de gevolgen van Nederland als doorstroomland.
Het kabinet benoemt verschillende problemen die ook bij Tax Justice NL centraal staan, maar erkenning zonder actie lost niets op. Er zijn talloze aanbevelingen gedaan vanuit planbureaus, adviesorganen en het maatschappelijk middenveld om stappen te zetten richting een evenwichtigere belastingdruk, eerlijker klimaatbeleid en mondiale belastingrechtvaardigheid. Het is de politieke wil die ontbreekt. Om Nederland vooruit te helpen, dient die politieke wil snel gevonden te worden.
